Chủ nghĩa tư bản giám sát (Surveillance Capitalism) là gì?
Published on: April 16, 2023
Last updated: April 07, 2026 Xem trên toàn màn hình
Last updated: April 07, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 01 Jan 2023
Tổng hợp 25 mô hình kinh doanh phổ biến trên thế giới 121/602 - 14 Aug 2023 Hiệu Ứng Người Quan Sát (Observer Effect) là gì? 87/277
- 11 Mar 2024 Materialized Views là gì? Bí quyết tăng tốc truy vấn dữ liệu cho hệ thống lớn 83/104
- 30 Aug 2024 Friction points (điểm ma sát) là gì? 63/187
- 25 Nov 2025 Vì sao "parasocial" được từ điển Cambridge bình chọn là từ nổi bật năm 2025? 63/149
- 13 Aug 2024 Cognitive friction (ma sát nhận thức) là gì? 60/109
- 10 Apr 2023 "Rebate claims" là gì? Rebate khác với Discount như thế nào? 57/67
- 03 Dec 2023 "Sandbox" là gì? 53/101
- 10 Dec 2024 30 Quy luật và Thuật ngữ Bất động sản Quan Trọng Nhà Đầu Tư Nên Biết 52/97
- 13 Feb 2024 "Weighted milestone" là gì? 49/54
- 16 Sep 2023 Đổi mới mang tính đột phá (Disruptive Innovation) và đổi mới tái tạo (Sustaining Innovation) là gì? 47/728
- 25 Jun 2023 Sự trỗi dậy của "bai lan": Tại sao giới trẻ Trung Quốc chán nản lại chọn cách “mặc kệ, cho thối rữa luôn” 46/185
- 24 May 2024 Chặn Copy Nội Dung Website: Bảo Vệ Hay Cản Trở Hiệu Ứng Viral? 43/74
- 30 Oct 2025 PBN backlink là gì? PBN có thực sự an toàn để tăng sức mạnh SEO cho website? 43/65
- 09 May 2023 Hiện tượng "Tang Ping" (thảng bình) – Nằm Phẳng hay "Vô Vi" thời hiện đại? 41/184
- 09 May 2025 Funemployment (Thất Nghiệp Vui Vẻ): Lựa Chọn Sống Chậm Giữa Áp Lực 41/170
- 11 Jan 2024 Autosurf, Autohits, Boost Traffic là gì? Lợi hay hại cho website? 39/63
- 16 May 2024 Nghịch lý Allais: Khi con người không “lý trí” như kinh tế học tưởng 39/198
- 02 May 2024 "Viên đạn bọc đường" là gì? Làm sao để nhận diện "viên đạn bọc đường"? 39/489
- 19 Sep 2025 Luật chống ôm đồm (WIP limits): Làm ít hơn và chất hơn 37/81
- 02 Jul 2024 Cẩm Nang Các Thuật Ngữ An Ninh Mạng Dành Cho Người Mới Bắt Đầu 32/99
- 22 May 2025 Phong cách châu Âu, chất lượng Nhật Bản, cơ bắp Mỹ: Ba giá trị định hình thế giới hiện đại 31/91
- 02 Aug 2022 BVP (Billable Viable Product) là gì? 30/121
- 29 Dec 2024 Phí Phạm Không Phải Lúc Nào Cũng Xấu – Đây Là Lý Do Tại Sao! 29/124
- 09 Feb 2026 Tại sao Việt Nam cần Starlink khi giá cước cáp quang vốn đã quá rẻ? 28/39
- 11 May 2025 Từ điển kỹ thuật trong quản lý tài nguyên truy cập hệ thống (System Access Resource Management) 27/157
- 13 Sep 2025 Vanity Metrics: Follower tăng vọt nhưng doanh thu đứng yên 25/89
- 19 Feb 2025 “Tribal knowledge” là gì? 25/28
- 03 Jan 2022 Cách làm nông nghiệp kỳ lạ của người Nhật: Thuê đất 5 năm bỏ hoang và đây là sự thật... 23/97
- 11 Sep 2025 📚 Từ điển thuật ngữ về DevOps 13/70
Thế giới số và kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản giám sát
Chủ nghĩa tư bản giám sát (Surveillance capitalism) là mô hình kinh tế dựa trên việc thu thập, phân tích và thương mại hóa dữ liệu hành vi cá nhân quy mô lớn. Các tập đoàn công nghệ (như Google, Facebook) theo dõi hoạt động người dùng để dự đoán và định hướng hành vi nhằm tạo lợi nhuận, thay đổi cách vận hành nền kinh tế kỹ thuật số.
Các đặc điểm cốt lõi:
- Thao túng hành vi: Tác động đến người dùng để tối ưu hóa lợi nhuận, ví dụ qua quảng cáo nhắm mục tiêu chính xác.
- Tước đoạt dữ liệu: Thu thập dữ liệu cá nhân (vị trí, tìm kiếm, sở thích) trên quy mô lớn, thường thông qua các dịch vụ miễn phí.
- Sản phẩm dự đoán: Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để biến dữ liệu thô thành dự báo về hành vi tương lai.
- Thị trường hành vi tương lai: Bán các dự đoán này cho nhà quảng cáo hoặc các đối tượng muốn tác động đến người dùng.
Khái niệm này được phát triển bởi giáo sư Shoshana Zuboff, cảnh báo về sự suy yếu quyền riêng tư và quyền tự chủ của con người khi các tập đoàn nắm quyền kiểm soát thông tin cá nhân. Mô hình này bị xem là "ký sinh" vì tận dụng trải nghiệm riêng tư của con người làm nguyên liệu sản xuất.
Thí dụ:
Thông qua ví dụ về việc đọc sách điện tử trên nền tảng Google Play Books, ta có thể thấy rõ cơ chế vận hành của chủ nghĩa tư bản giám sát. Dữ liệu thô từ hành vi người dùng (tốc độ đọc, lịch sử tìm kiếm, tương tác văn bản) được tổng hợp cùng dữ liệu định danh để hình thành các mô hình dự báo hành vi. Các mô hình này sau đó được thương mại hóa và cung cấp cho bên thứ ba (nhà xuất bản) để tối ưu hóa chiến lược tiếp thị. Hệ quả là người tiêu dùng bị dẫn dắt vào các quyết định chi tiêu trong một môi trường được thiết kế sẵn, nơi quyền tự quyết bị thay thế bởi các thuật toán thao túng tâm lý và lợi nhuận hóa thông tin.
[{"displaySettingInfo":"[{\"isFullLayout\":false,\"layoutWidthRatio\":\"\",\"showBlogMetadata\":true,\"showAds\":true,\"showQuickNoticeBar\":true,\"includeSuggestedAndRelatedBlogs\":true,\"enableLazyLoad\":true,\"quoteStyle\":\"1\",\"bigHeadingFontStyle\":\"1\",\"postPictureFrameStyle\":\"1\",\"isFaqLayout\":false,\"isIncludedCaption\":false,\"faqLayoutTheme\":\"1\",\"isSliderLayout\":false}]"},{"articleSourceInfo":"[{\"sourceName\":\"\",\"sourceValue\":\"\"}]"},{"privacyInfo":"[{\"isOutsideVietnam\":false}]"},{"tocInfo":"[{\"isEnabledTOC\":true,\"isAutoNumbering\":false,\"isShowKeyHeadingWithIcon\":false}]"},{"termSettingInfo":"[{\"showTermsOnPage\":true,\"displaySequentialTermNumber\":true}]"}]
Nguồn
{content}
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật