Tại sao "performative intellectualism" (phông bạt tri thức) đôi khi lại là cần thiết?
Last updated: June 28, 2026 Xem trên toàn màn hình
Recommended for you
- 06 Feb 2024
Bài toán Trolley Problem: Hi sinh thiểu số để cứu đa số? 327/614 - 18 Jul 2020 Lợi ích cận biên (Marginal Utility) là gì? Qui luật lợi ích cận biên giảm dần 226/1126
- 22 May 2022 Tư duy ngoài hộp (Thinking out of box) là gì? Tại sao quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp? 167/744
- 11 Feb 2024 Càng đọc càng thấm: 10 suy ngẫm sâu sắc từ nhà tâm lý học Carl Jung 159/2617
- 11 Mar 2024 Materialized Views là gì? Bí quyết tăng tốc truy vấn dữ liệu cho hệ thống lớn 159/203
- 09 Aug 2022 Hiệu ứng “rắn hổ mang” (Cobra effect): Khi giải pháp trở thành vấn đề, tưởng vui lại hóa xui 156/779
- 14 Aug 2023 Hiệu Ứng Người Quan Sát (Observer Effect) là gì? 141/336
- 19 Feb 2024 “Curse of Knowledge” khác với "Unknown knowns" như thế nào? 133/148
- 30 Jan 2026 Vượt qua cơn bão sa thải nhân viên công nghệ: Những đêm thức trắng, phần mềm bị lỗi và hội chứng kẻ giả mạo (Impostor Syndrome) 132/165
- 17 Feb 2026 Giá trị con người nằm ở đâu trong thời đại AI và Robot? 131/150
- 30 Aug 2024 Friction points (điểm ma sát) là gì? 130/280
- 14 Sep 2024 11 Cơ Chế Tâm Lý Che Giấu Cần Nhận Diện Để Hiểu Bản Thân và Người Khác 128/650
- 01 Oct 2021 Sự Tự Điều Chỉnh (Self-Regulation) Là Gì? Tại Sao Nó Quan Trọng? 127/1018
- 19 Dec 2023 Hồi tưởng lạc quan (Rosy retrospection): Khi những quá khứ tươi đẹp có thể đe dọa đến tương lai của bạn 126/733
- 04 May 2025 Bí quyết nói tiếng Anh lưu loát không cần giỏi 4 kỹ năng văn vở 120/179
- 13 Aug 2024 Cognitive friction (ma sát nhận thức) là gì? 120/187
- 09 May 2023 Hiện tượng "Tang Ping" (thảng bình) – Nằm Phẳng hay "Vô Vi" thời hiện đại? 115/281
- 13 Feb 2024 "Weighted milestone" là gì? 112/121
- 16 May 2024 Nghịch lý Allais: Khi con người không “lý trí” như kinh tế học tưởng 111/275
- 03 Sep 2020 Hiệu ứng rắn hổ mang, Luật Goodhart, Campbell & Chuyện thi cử 111/326
- 16 Apr 2025 Lãnh đạo linh hoạt: Hành động (Bias for Action) hay không hành động (Non-Action)? 110/185
- 27 Jan 2026 Thành công: Nỗ lực hay Chỉ là May mắn? 107/130
- 05 Sep 2025 “Lời Khuyên”: Thuận lý thì ít, nghịch lý thì nhiều. Suy nghĩ không giống nhau thì không nên khuyên nhau. 106/204
- 13 Feb 2025 Căn Cơ Là Gì? Yếu Tố Quyết Định Thành Bại Trong Cuộc Sống 106/719
- 12 May 2024 Groan Zone là gì? Khi mọi quan điểm va chạm, đâu là cách biến Groan Zone thành động lực đổi mới? 105/155
- 01 Nov 2024 Đừng Chỉ Làm Việc, Hãy Trưởng Thành: Bốn Bài Học Từ Thiền Nhật Bản 104/334
- 25 Jun 2023 Sự trỗi dậy của "bai lan": Tại sao giới trẻ Trung Quốc chán nản lại chọn cách “mặc kệ, cho thối rữa luôn” 103/250
- 15 Apr 2023 Nghịch lý từ câu chuyện “một chén gạo dưỡng ơn, một đấu gạo gây thù” 103/966
- 04 Sep 2022 Hiệu ứng cánh bướm là gì? Ý nghĩa và tác động của hiệu ứng cánh bướm 103/862
- 25 Nov 2025 Vì sao "parasocial" được từ điển Cambridge bình chọn là từ nổi bật năm 2025? 103/212
- 09 Dec 2025 Hiệu Ứng Tàu Điện Ngầm - The Subway Effect 99/131
- 19 Feb 2026 Trí tuệ nhân tạo (AI) không tạo ra tương lai… mà đang tái thiết thời Trung cổ 99/115
- 25 Mar 2026 Trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến phần mềm trở nên rẻ và ít giá trị hơn. Sự thật là gì? 97/119
- 10 Sep 2025 Học Tài Thi Phận Là Gì? Cần Làm Gì Để Vượt Qua May Rủi? 97/132
- 29 Jan 2026 5 QUY LUẬT TÂM LÝ VÀ QUẢN TRỊ KINH ĐIỂN 96/116
- 15 Mar 2024 Tê liệt vì suy nghĩ quá nhiều (Analysis Paralysis) là gì? 96/416
- 18 Dec 2025 +10 dấu hiệu EQ thấp thể hiện rõ qua cách trả lời tin nhắn 95/116
- 10 Aug 2020 Bạn có biết quy tắc thất bại nhanh: Fail early, fail often, fail cheap, but always fail forward 94/263
- 04 Apr 2025 BÀI HỌC NGẮN SỐ #26: 12 sự thật quan trọng giúp bạn trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình 93/179
- 02 May 2024 "Viên đạn bọc đường" là gì? Làm sao để nhận diện "viên đạn bọc đường"? 93/577
- 01 Sep 2023 Định luật Goodhart và định luật Campbell - Nghịch lý về thành tích 93/304
- 02 Oct 2023 Ngôi Chùa Trăm Năm và Viên Gạch Vỡ: Bài Học Thấm Thía Về Lỗi Nhỏ Trong Bức Tranh Lớn 92/444
- 02 May 2024 Những trích dẫn hàng đầu của Albert Einstein để truyền cảm hứng và động lực 90/360
- 01 May 2025 Vì Sao Các Cửa Hàng Trung Quốc Không Vội Vã Phục Vụ Khách Hàng? 90/184
- 10 Sep 2024 Tại sao những thứ chúng ta muốn lại ít khi có được? 89/340
- 09 May 2025 Funemployment (Thất Nghiệp Vui Vẻ): Lựa Chọn Sống Chậm Giữa Áp Lực 89/221
- 19 Feb 2025 “Tribal knowledge” là gì? 89/106
- 19 Sep 2025 Luật chống ôm đồm (WIP limits): Làm ít hơn và chất hơn 88/144
- 12 Feb 2025 Thành Công Không Chỉ Dựa Vào Chăm Chỉ, Trí Thông Minh Hay Tiền Bạc – Mà Cần "Căn Cơ" 85/772
- 01 Jul 2020 8 Thiên Kiến Nhận Thức Mà Người Quản Lý Dự Án Cần Cảnh Giác 83/181
- 22 Sep 2024 Hội chứng Zeigarnik – Tại sao những công việc dở dang "đọng" lại trong trí nhớ lâu hơn các công việc đã hoàn thành? 83/178
- 11 Sep 2020 Nghịch lý kinh doanh tại Mỹ: Chăm sóc khách hàng không tốt, nhưng công ty lại lãi lớn 82/293
- 16 Feb 2024 Nghịch lý của sự hoàn hảo: AI có thể quá tốt để sử dụng? 82/311
- 06 Dec 2025 Sức mạnh của phương pháp 30-for-30: Bạn đã bao giờ cam kết 30 ngày liên tục cho một mục tiêu? 82/135
- 11 May 2025 Từ điển kỹ thuật trong quản lý tài nguyên truy cập hệ thống (System Access Resource Management) 80/215
- 03 Jul 2025 “Đo ni đóng giày” trong xã hội hiện đại: Xu hướng hay ngược hướng? 77/151
- 16 Feb 2026 Tết là bài kiểm tra năng lực quản lý công việc, sắp xếp không gian và năng lực giao tiếp của bạn 75/92
- 09 Apr 2026 6 Nghịch Lý Đạo Đức Phổ Biến Nhất Thế Kỷ 21 74/104
- 23 Sep 2024 Lỗi FUBAR trong phần mềm là gì? 74/231
- 02 Oct 2023 OCEAN: Mô hình 5 tính cách Big Five 74/376
- 01 Jan 2025 Phương Pháp Shadow Work: Chìa Khóa Chữa Lành Và Phát Triển Bản Thân 73/306
- 29 Dec 2024 Phí Phạm Không Phải Lúc Nào Cũng Xấu – Đây Là Lý Do Tại Sao! 73/172
- 13 Sep 2025 Vanity Metrics: Follower tăng vọt nhưng doanh thu đứng yên 73/174
- 04 Nov 2025 Internal vs. External Locus of Evaluation: Bạn Đang Tìm Sự Công Nhận Từ Đâu? 72/115
- 09 Feb 2026 Tại sao Việt Nam cần Starlink khi giá cước cáp quang vốn đã quá rẻ? 72/88
- 15 Aug 2025 Dự án phần mềm bị trì hoãn và vấn đề "akrasia" 70/156
- 09 Jan 2025 10 Nghịch Lý Cuộc Sống Từ Phim Upstream (nghịch hành nhân sinh): Đối Mặt Rủi Ro Trong Thời Đại VUCA 64/294
- 09 Apr 2026 Hiệu ứng giả dược (placebo) trong quản lý là gì? 52/59
- 09 Apr 2026 Sự tự tin "ồn ào": Khi tiếng vang che lấp sự bất an 51/63
- 02 Aug 2022 BVP (Billable Viable Product) là gì? 51/142
- 22 Apr 2026 Thời Đại Của Tiêu Dùng Bản Sắc (Identity Consumerism) Đang Lên Ngôi Như Thế Nào? 50/62
- 11 Sep 2025 📚 Từ điển thuật ngữ về DevOps 45/105
- 11 Mar 2025 Thiên hướng Hành động (Bias for Action) và Thiên hướng Quy trình (Bias for Process) tác động tiêu cực tới "đổi mới và sáng tạo" như thế nào? 13/182
- 02 Oct 2024 Lời sấm của Tào Tháo: "Đảo ngược lời khuyên của vợ, thành công ắt đến" 7/153
- 25 Jun 2025 "Company’s DNA" là gì" 2/2
“Hãy cứ giả vờ cho đến khi bạn làm được” (Fake it ‘till you make it).
Đó chẳng phải là câu nói mà chúng ta vẫn thường dùng để khuyến khích ai đó làm một việc mà họ chưa có kinh nghiệm hay sao? Thật kỳ lạ, phương châm này dường như không áp dụng cho bất kỳ ai đang cố gắng hòa nhập với văn hóa đại chúng hiện nay.
Điều kỳ lạ là ngay khi một thứ gì đó trở thành xu hướng, trở thành điều mà nhiều người bắt đầu theo đuổi, con người lại phát minh ra một phản văn hóa để chống lại nó.
Chẳng phải thật kỳ quặc khi chúng ta tạo ra mọi thứ chỉ để rồi phá hủy chúng sau đó hay sao? Chúng ta bảo mọi người hãy theo xu hướng này để có cảm giác thuộc về. Nhưng một khi xu hướng này bắt đầu phát triển, đúng như mục đích ban đầu, ai cũng bắt đầu thuộc về nó, và rồi chúng ta sợ đánh mất cá tính cũng như sự nổi bật trong một thế giới đầy rẫy sự “thuộc về”.
Điều tương tự cũng xảy ra với việc đọc sách. Cuối cùng, mọi người không chỉ bắt đầu nhận thấy tình trạng suy giảm trí tuệ (brain rot), chủ nghĩa bài trí tuệ và sự thoái trào của các phương tiện truyền thông truyền thống, mà từ năm 2025, họ đã bắt đầu chủ động chống lại điều đó. Mọi người bắt đầu phổ biến việc đọc sách, giáo dục và có lẽ cụm từ xuất hiện nhiều nhất vào năm ngoái là: “làm thế nào để trở nên uyên bác một cách đáng kinh ngạc” hay “làm thế nào để được giáo dục một cách đáng kinh ngạc”.
Về bản chất, xu hướng này dường như chính là điều chúng ta khao khát: mọi người rời bỏ internet để quay trở lại với việc học tập. Nhưng điều mà nhiều người có thể đã không nhận ra ngay từ đầu, đó là cách nhận thức này đã bị lợi dụng để thu hút lượt xem, lượt thích và tương tác.
Bất kể bạn đăng gì lên internet, dù đó có thể là một tình huống tự nhiên nhất, không dàn dựng nhất, thì một khi đã đăng tải, nó đều trở thành một màn trình diễn. Bởi lẽ, quyết định đăng tải chính khoảnh khắc đó đã tự động làm thay đổi bản chất của nó. Dù bạn đăng gì đi chăng nữa, quyết định đóng khung một khoảnh khắc, sắp đặt bối cảnh, câu chữ, và thậm chí là quyết định nền tảng mà bạn chọn để đăng – tất cả đều là một phần của màn kịch mà bạn đang diễn.
Theo đó, mọi thứ mọi người làm trên internet đều là một màn trình diễn. Việc khoe chồng sách, cuốn sách bạn đang đọc, hay những trang nhật ký cũng vậy. Bởi vì ngay tại thời điểm đó, bạn đã chọn cách sắp xếp và phơi bày nó.
Tuy nhiên, điều chúng ta thất bại trong việc nhận thức từ góc độ này không phải là nguyên nhân, mà là kết quả.
Tác động của việc chia sẻ nội dung trí tuệ là gì? Lợi ích của việc quảng bá một lối sống uyên bác là gì?
Đó chính là ảnh hưởng mà các bài đăng của bạn tác động đến những người nhìn thấy và thích nghi để thuộc về. Nhu cầu thuộc về của con người là điều thiết yếu. Vì vậy, khi thấy ai đó đăng một bức ảnh về một tác phẩm kinh điển mà họ yêu thích, được sắp đặt đẹp mắt trên bàn bên cạnh một tách cà phê, với cuốn nhật ký và cây bút xếp ngay ngắn bên cạnh, chúng ta khao khát được thuộc về đó.
Kết quả là, chúng ta có thể tìm kiếm cuốn sách đó, đặt hàng hoặc ghé hiệu sách để mua. Chúng ta có thể lấy nhật ký ra, đến quán cà phê và đọc cuốn sách đó. Chúng ta có thể thấy những bài đăng tương tự xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội và làm theo. Chúng ta thuộc về. Chúng ta thực hiện phiên bản của riêng mình về cuốn sách đó.
Và bạn biết điều gì tuyệt vời về tất cả những điều này không? Cuối cùng, bài đăng đó đã truyền cảm hứng cho ai đó đọc một thứ gì đó. Và một khi họ đăng trải nghiệm của mình, họ sẽ tiếp cận được nhiều người hơn và tạo hiệu ứng domino. Và vâng, tất cả chúng ta đều sẽ kết thúc bằng việc trình diễn như một độc giả trí thức. Nhưng dù điều đó nhỏ bé đến đâu, dù chúng ta có đọc rất ít về tác phẩm kinh điển đó, dù chúng ta có nghiên cứu hay viết về nó ít đến đâu, thì cuối cùng, chúng ta đã làm được nhiều hơn là không làm gì cả. Chúng ta đã tránh xa điện thoại, dù chỉ trong vài phút. Chúng ta đã tương tác với những ý tưởng, khái niệm và lịch sử. Và màn trình diễn đó cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến thực tại của chúng ta.
Thật kinh khủng khi chứng kiến sự phát triển của các thế hệ trẻ nghiện điện thoại, sự trỗi dậy của AI và sự suy tàn của các phương tiện vật lý. Vì vậy, trong một thế giới mà nguồn gốc của phương tiện truyền thông cổ điển và tư duy phản biện đang dần suy giảm, chẳng phải việc ai đó cầm một cuốn sách lên đều là một chiến thắng sao? Ngay cả khi nó dựa trên nhu cầu thuộc về và sự trình diễn. Nó cho thấy việc chọn đúng nơi để thuộc về sẽ mang lại lợi ích thay vì gây hại.
Có lẽ chúng ta phải chấp nhận một thực tế rằng với mạng xã hội, đây sẽ là cuộc sống của chúng ta trong một thời gian dài – sự trỗi dậy và suy tàn của các xu hướng. Những đám đông lang thang trên internet để tìm kiếm nơi thuộc về. Và một khi một nơi nào đó trở nên quá đông đúc, nó sẽ bị loại bỏ và một nơi mới lại được dựng lên.
Chúng ta xây dựng môi trường xung quanh mình, vì vậy chúng ta có thể chọn nơi mà chúng ta muốn tham gia. Mỗi xu hướng đều được tạo ra. Mỗi bài đăng đều là một màn trình diễn.
Chúng ta là những diễn viên trên sân khấu, nhưng chúng ta có quyền chọn màn trình diễn mà mình muốn tham gia. Vì vậy, thay vì phán xét các diễn viên khác, tại sao chúng ta không dùng năng lượng đó để nhìn nhận lại màn trình diễn của chính mình?
Tóm lại, performative intellectualism (chủ nghĩa trí thức trình diễn - còn gọi là "phông bạt tri thức") là cần thiết cho chúng ta vì nó chống lại các xu hướng như suy giảm trí tuệ và AI. Nhưng nó cũng cần thiết vì nó cung cấp cho chúng ta các công cụ để nhìn thế giới xung quanh một cách rõ ràng hơn và chọn lọc hơn trong các màn trình diễn mà chúng ta tham gia. Việc tương tác với tư duy phản biện và lịch sử trang bị cho chúng ta kiến thức, cá tính và sự lựa chọn, những thứ cuối cùng sẽ định hình thực tại của chúng ta bên ngoài internet.
Các nhân dạng trên internet của chúng ta đều được định hình bởi những lựa chọn, vì vậy lần tới khi bạn bắt gặp một bài đăng tuyên bố giúp bạn trở nên uyên bác một cách đáng kinh ngạc – hãy nhấn đọc và tận dụng những gì có lợi cho bạn.
Khám phá thêm các chủ đề sau
Đọc thêm: Hướng dẫn hợp tác viết bài (guest blogging)
Các chủ đề được quan tâm nhiều nhất
CHIA SẺ BÀI VIẾT
Link copied!
Mới cập nhật